Војната во Иран е веќе најголемата закана за глобалниот превоз и синџирите на снабдување од Ковид.
Војната на Блискиот Исток ги потресе пазарите на нафта и гас во изминатите две недели. Сега конфликтот почнува да се шири надвор од енергетската индустрија, предизвикувајќи хаос во транспортот и сложените глобални синџири на снабдување што ја поткрепуваат светската трговија.
Вооружениот конфликт на Блискиот Исток ги потресе глобалните синџири на снабдување. Морскиот, воздушниот, па дури и копнениот транспорт се соочуваат со тесни грла. Цените на товарот и трошоците за осигурување растат. Туризмот е погоден. Превозниците се обидуваат да се прилагодат на ситуацијата, но се надеваат дека кризата нема да трае долго.
Првите денови од воените операции во регионот на Персискиот Залив веќе покажаа како геополитичките тензии можат да влијаат врз транспортните системи. Откако Иран им се закани на танкерите што транзитираат низ Ормутскиот теснец, цените на нафтата и течниот природен гас што се транспортираат преку оваа рута почнаа нагло да растат. Ова веднаш влијаеше врз европската економија. Поскапото гориво значи повисоки трошоци за транспорт, со што се врши притисок врз маргините на логистичките, но на и индустриските компании.
Влијание врз воздушниот транспорт
Прекините не се ограничени само на поморскиот транспорт. Регионот на Персискиот Залив, со Дубаи како еден од најголемите центри за воздушна логистика во светот, исто така игра клучна улога во воздушниот транспорт. Затоа, проблеми се појавија и во воздушниот товарен транспорт.
Тензиите особено влијаеја на воздушниот транспорт меѓу Европа и Азија. Воздушниот простор на Персискиот Залив е дом на еден од најважните глобални воздушни коридори, кој превезува околу 660.000 патници дневно. Под нормални околности, седумте најголеми аеродроми во регионот секојдневно опслужуваат околу 90.000 патници и огромни количини на товар.
Иранските напади врз товарните бродови и врз најголемото пристаниште во Оман ги зголемија загриженостите за глобалниот превознички бизнис, додавајќи уште една економска димензија на конфликтот покрај повисоките цени на енергијата.
Цената на превозот на стоки низ целиот свет е во пораст поради ситуацијата на Блискиот Исток. Композитен индекс што ги следи глобалните цени на контејнерскиот превоз се зголеми за 8% оваа недела, а е зголемен за речиси 12% од почетокот на конфликтот во Иран.
Транспортната мапа се менува
Аналитичарите на Rotate предвидуваат дека земји како Шри Ланка, Пакистан и Норвешка ќе бидат особено тешко погодени од прекините во воздушниот сообраќај, бидејќи тие во голема мера се потпираат на авиокомпаниите од регионот на Персискиот Залив. Експертите на Xeneta ја додаваат и Индија на оваа листа, бидејќи пазарот на воздушен транспорт во голема мера го опслужуваа Etihad, Qatar Airways и Emirates.
Промените во глобалниот товарен транспорт се веќе видливи во статистиката. По првичните напади, товарниот сообраќај драматично се зголеми во градови како што се Алмати, Казахстан, за неверојатни 211 проценти, Тбилиси, Грузија и Истанбул, Турција, каде што пратките скокнаа за 51 %.
Интересно е што сите овие места се дискутираа во последниве години во контекст на заобиколување на меѓународните санкции против Русија.
Помалку авиони, поголем ризик од доцнења
Првата недела од војната, исто така, донесе значителен пад на капацитетот за глобален воздушен транспорт. Според податоците од индустријата, вкупниот капацитет за товар се намали за приближно 18%. Ова делумно се должеше на фактот дека двата најголеми авиопревозници во регионот – Qatar Airways и Emirates – беа принудени привремено да ги прекинат некои операции.
Kuehne+Nagel, најголемиот светски шпедитер за воздушен товар со седиште во Швајцарија, веќе предупреди дека овие настани би можеле да резултираат со значителни доцнења во испораките од Азија. Минатата недела, извршниот директор Стефан Пол нагласи дека застојот во транспортниот систем ќе стане проблем во следните неколку дена.
Воздушниот транспорт се опоравува, но цените ќе се зголемат
Логистичките компании се обидуваат брзо да се прилагодат на новите услови. Една недела по првите американски и израелски напади врз Иран, германскиот логистички гигант DHL ги информираше своите клиенти дека транспортниот капацитет во регионот на Персискиот Залив постепено почнува да се обновува. Emirates, Etihad и FlyDubai веќе ги продолжија некои товарни и патнички летови. Сепак, распоредот на летови останува нестабилен и подлежи на чести промени.
Ситуацијата е уште покомплицирана бидејќи пазарот на воздушен транспорт се развиваше многу динамично дури и пред почетокот на конфликтот. Според податоците од Ксенета, побарувачката за товарен транспорт се зголемила за 7% на годишно ниво во јануари и за 6% во февруари. Ова е значително повисоко од претходните прогнози, кои предвидуваа само раст од 2-3% за целата година. Само оваа ситуација ги зголеми стапките за 5% на 2,58 долари по килограм товар. Експертите од Ксенета проценуваат дека ако продолжат непријателствата, цените на воздушниот транспорт би можеле да се зголемат до три пати поради намалениот капацитет и зголемувањето на цените на горивата, што претставува најголема ставка во трошоците на авиокомпаниите.
Според Ниал ван де Вув, директор за товар во Ксенета, војната во Иран ќе влијае и на рутите што не се директно поврзани со регионот. Сепак, експертот забележува дека во последниве години, логистичката индустрија научила брзо да реагира на кризи.
Ормутскиот теснец во центарот на тензиите
Ормутскиот теснец останува една од најважните точки на жариште во конфликтот. Иран се закани дека ќе нападне бродови што минуваат низ овој стратешки воден пат, кој транспортира околу една петтина од светската нафта.
И покрај ова, некои бродови сè уште се обидуваат да поминат низ теснецот, користејќи разни методи на камуфлажа – на пример, со оневозможување на системите за идентификација или со декларирање на кинеска националност.
Се проценува дека околу илјада бродови се заглавени во и околу Персискиот Залив, вклучувајќи танкери за нафта, танкери за течен природен гас, контејнерски бродови и товарни бродови на големо.
ПОВРЗАНИ НАПИСИ:
Транспортот е погоден од кризата со Иран: Поскапо гориво, доцнења и дополнителни трошоци
