Европската унија и Австралија се согласија за сеопфатен трговски договор, најновиот потег на сојузниците на САД да ги преиспитаат своите економски врски во услови на продлабочување на глобалната геополитичка несигурност.
Спогодбата, која е резултат на речиси осумгодишни разговори, ќе ги отстрани повеќето царини што двете страни ги наметнаа на стоките една на друга и ќе ѝ овозможи на ЕУ поголем пристап до критични минерални резерви од Австралија.
Според долгоочекуваниот трговски договор, ЕУ треба да елиминира околу 98% од своите давачки за извоз на австралиски стоки, вклучувајќи вино, млечни производи, пченица и јачмен и морска храна.
За возврат, Австралија ќе отстрани над 99% од царините за стоките од ЕУ, особено млечните производи, моторните возила и хемикалиите.
„Испраќаме силен сигнал до остатокот од светот дека пријателството и соработката се најважни во време на турбуленции“, изјави претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во денешната изјава на веб-страницата на комисијата.
„ЕУ и Австралија можеби се географски далеку, но не можеме да бидеме поблиски во однос на тоа како го гледаме светот“, додаде таа. „Со овие динамични нови партнерства за безбедност и одбрана, како и за трговија, се приближуваме уште повеќе.“
Претседателката на Европската комисија, фон дер Лајен, се сретна со австралискиот премиер Ентони Албанезе претходно оваа недела за да ги заврши преговорите што започнаа во 2018 година.
Преговорите беа заглавени во 2023 година поради одредени несогласувања, при што Канбера бараше поголеми квоти за извоз на јагнешко и говедско месо во Европа, додека ЕУ инсистираше на подобар пристап до критичните минерали во Австралија и пониски царини. Двете страни подоцна ги засилија разговорите по повисоките американски царини под администрацијата на Трамп.
Се очекува извозот на ЕУ во Австралија да порасне до 33% во текот на следната деценија, при што вредноста на извозот ќе се зголеми на 17,7 милијарди евра (20,5 милијарди долари) годишно. ЕУ имаше суфицит од 28 милијарди евра во трговијата со стоки со Австралија во 2024 година.
ЕУ претежно увезува минерални и растителни производи од Австралија, додека извезува машини и апарати, транспортна опрема и хемикалии во азиско-пацифичката земја.
Речиси целиот австралиски извоз на произведени стоки и минерални ресурси ќе се соочи со нулти увозни царини во Европската Унија.
Инвестициите од блокот – втор најголем извор на странски инвестиции во Австралија во 2024 година – би можеле да пораснат за над 87%, според владиното соопштение.
Договорот вклучува билатерален механизам за заштита што ѝ овозможува на ЕУ да преземе мерки за заштита на чувствителните европски производи и нивните производители доколку порастот на увозот од Австралија доведе до штета на пазарот на ЕУ.
Критични минерални резерви
Европскиот блок, исто така, е подготвен да обезбеди одредени резерви на критични суровини (CRM) од Австралија, како што се алуминиум, литиум и манган, кои се од витално значење за целокупната економска безбедност на ЕУ.
„Трговијата со CRM во моментов лесно се нарушува од ненадејни економски или геополитички шокови“, се вели во соопштението на ЕУ, нагласувајќи дека партнерствата со „сигурни партнери“ се од суштинско значење за заштита на нејзиното снабдување.
Блокот се стреми да ја намали зависноста од Кина, особено во критичните минерали каде што Пекинг воведе контрола на извозот врз некои клучни ресурси.
На безбедносниот фронт, Австралија и европскиот блок се обврзаа на зајакнување на соработката во области како што се управувањето со кризи, поморската безбедност и револуционерните технологии, вклучително и вештачката интелигенција.
