Економскиот раст на Западен Балкан се очекува да продолжи да забавувава во 2026 и 2027 година, како последица од конфликтот на Блискиот Исток, постојаната инфлација и зголемената неизвесност. За да се одржи моментумот на реформи во регионот кој се соочува со растечки недостиг на работна сила, зголемувањето на активноста на работната сила ќе биде од суштинско значење, се вели во новиот извештај на Групацијата Светска банка објавен денес.
Редовниот економски извештај за Западен Балкан предвидува дека регионалниот економски раст на Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора, Северна Македонија и Србија ќе достигне 2,8% во просек во 2026 година, што е за 0,3 процентни поени под претходните проекции. Се очекува растот умерено да се зголеми на 3,2% во 2027 година.
Во Извештајот за С.Македонија, Светската банка посочува дека во 2025 година економскиот раст забрзал на 3,5% поттикнат од изградбата на автопатите и услужните активности. Но, според Светската бака за привлекување повеќе приватни и странски инвестиции, создавање повеќе и подобри работни места и намалување на сиромаштијата, клучно останува продолжување на реформите од областа на енергетиката, дигитализацијата, поврзаноста и пазарот на трудот, засновани на Планот за раст од ЕУ.
Во периодот од 2026 до 2028 година се очекува растот на македонската економија да изнесува просечно околу 3%, главно поттикнат од домашната потрошувачка. Но, зголемената неизвесност поврзана соконфликтот од Блискиот Исток претставува ризик за економскиот раст.
„Глобалната неизвесност и геополитичките тензии го попречуваат растот во Западен Балкан, а растечките цени директно ги погодуваат паричниците на луѓето“, вели Шиаочинг Ју, директорка при Светска банка за земјите од Западен Балкан. „Додека носителите на политиките користат краткорочни фискални мерки за да го ублажат влијанието на овие притисоци врз домаќинствата и фирмите, нашиот извештај покажува дека клучот за долгорочен економски напредок се работните места. Регионот на Западен Балкан има голем број неискористен потенцијал – жени, млади луѓе и други кои сакаат да работат, но се соочуваат со реални пречки на пазарот на труд. Нивното вклучување во работната сила е еден од најефикасните чекори што регионот може да ги преземе за да ја зајакне економијата.“
Според извештајот, населението на Западен Балкан старее побрзо од речиси секое друго место во Европа. Во текот на следната деценија, најмалку едно од пет лица во регионот се очекува да биде над 65 години. Во меѓувреме, луѓето во работоспособна возраст, вклучувајќи ги и дипломираните студенти и физичките работници, бараат подобри плати и перспективи во странство. Парадоксот е што недостига работна сила во клучните сектори, дури и кога многу луѓе остануваат без работа или едноставно се откажале од барањето на работа.
Извештајот укажува на недоволно искористен човечки капитал: жени, млади луѓе и други кои сакаат да работат, но се соочуваат со пречки за влез на пазарот на трудот. Доколку стапките на учество на работната сила во регионот се совпаднат со оние во споредливи земји од Европската Унија, тоа би значело повеќе од 2,8 милиони дополнителни работници достапни за намалување на недостигот на работна сила. Само вработувањето на повеќе жени би можело да додаде околу 0,35 процентни поени на годишниот раст.
Извештајот повикува на тоа работата да стане попривлечна опција – почнувајќи со правилата за даноци и бенефиции кои, во многу случаи, сè уште го прават останувањето дома финансиски побезбеден избор. На пример, во повеќето земји од Западен Балкан, пријавувањето на каков било приход од работа веднаш ги дисквалификува поединците од бенефиции насочени кон сиромаштијата, правејќи го вработувањето финансиски ризик, а не награда. Исто така, ја истакнува потребата од прифатлива грижа за деца и стари лица, подобра обука за работа и работни места кои нудат вистинска флексибилност и пристојни услови, вклучително и за работниците на онлајн платформи.
