Употребата на царините од страна на претседателот Доналд Трамп како алатка за надворешна политика додаде нов импулс во Давос оваа недела на напорите за зголемување на глобалната трговија надвор од САД, со фрустрација очигледна кај многу од главните трговски партнери на Вашингтон.
Царините повторно се најдоа во фокусот кога Трамп минатиот викенд се закани со нови царини за европските сојузници кои се спротивставуваат на неговите планови за Гренланд, пред да се повлече од нив во среда откако објави рамка за договор со НАТО за арктичкиот остров.
„Брзината, обемот и опсегот на промените се она што навистина го потресува светот“, рече канадскиот министер за финансии Франсоа-Филип Шампањ за време на панел-дискусијата за царините на годишниот состанок на Светскиот економски форум (СЕФ) во швајцарското планинско одморалиште.
СЕФ се состанува во Давос за прв пат откако Трамп минатата година ги зголеми американските царини на највисоко ниво за речиси еден век, принудувајќи ги земјите да се борат да го надоместат застојот со поголема трговија едни со други.
Трамп, кој вели дека неговите политики враќаат работни места во Соединетите Американски Држави, поттикнуваат трилиони долари инвестиции и го поттикнуваат растот, е постојано присутен во дебатите на СЕФ за тоа како да се ублажи изложеноста на САД, за која студиите предвидуваат дека ќе игра помала улога во целокупната глобална трговија отколку што играла во минатото.
Канадскиот министер Шампањ рече дека земјите ги диверзифицираат своите трговски односи и прават повеќе на регионално ниво за да ги направат своите економии поотпорни на шоковите од трговската политика.
„Кога разговарате со извршни директори денес, што сакаат тие? Стабилност, предвидливост и владеење на правото. Би рекол дека се дефицитарни“, рече тој, неколку дена откако Канада и Кина постигнаа договор за намалување на царините за електрични возила и канола.
Веднаш по него дојде потпишувањето на договорот за слободна трговија овој месец помеѓу Европската унија и јужноамериканскиот блок Меркосур по 25 години преговори – најголемиот трговски договор на ЕУ досега, доколку ги надмине преостанатите правни пречки.
Диверзификацијата на синџирите на снабдување и намалувањето на прекумерната зависност се поддржани од Светската трговска организација, чиј генерален директор Нгози Оконџо-Ивеала рече дека ваквите потези помогнале во ширењето на создавањето работни места и растот во други земји.
„Ова помага во градењето глобална отпорност и ние сме многу поддржувачи на тоа“, изјави таа за Ројтерс во Давос.
СВЕТОТ СТАНА ПОСКАП
„Бостон консалтинг груп“ предвидува дека уделот на САД во глобалната трговија со стоки би можел да се намали од 12% на 9% во деценијата до 2034 година, отстапувајќи место на поголема домашна економска активност на САД.
„Трамп сече на гранката на која седи“, смета Дирк Јандура, раководител на германското здружение на извозници BGA, откако податоците покажаа дека германскиот извоз во САД се намалил за 9% во текот на првите 11 месеци од 2025 година.
Фолкер Трајер, шеф за надворешна трговија на Германските комори за индустрија и трговија, рече дека анкетите покажале дека царините за суровини како челик и алуминиум им го прават поскапо на компаниите градењето на индустриски капацитет во САД.
Производствената активност во САД се намали десетти месец по ред во декември.
„Светот стана поскап, а структурно ќе стане уште поскап“, смета Трајер.
БРЗА ПРЕКОНФИГУРАЦИЈА
BCG посочува четири главни јазли кои доминираат во светската трговија: САД, Кина, БРИКС+ минус Кина и таканаречените плурилатералисти кои го сочинуваат поголемиот дел од Европа, Канада, Мексико, Јапонија, Австралија и неколку азиско-пацифички економии.
Во студијата на BCG, трговијата меѓу плурилатералистите и трговијата на Кина со сојузниците на Глобалниот Југ би биле клучни двигатели на глобалната трговија, при што трговијата со САД напредува побавно.
Ноел Хацегаба, извршен директор на пристаништето Лонг Бич, рече дека трговските текови значително се развиваат од првиот мандат на Трамп.
Во 2019 година, 70% од товарот на пристаништето беше трговија со Кина; до минатата година, таа бројка падна на 60%, при што повеќе доаѓаа од подалеку во Југоисточна Азија, вклучувајќи ги Виетнам, Тајланд и Малезија, изјави Хацегаба за Ројтерс.
Будевијн Симонс, извршен директор на пристаништето Ротердам, најголемото во Европа, рече дека трговските текови брзо се прилагодуваат на новата реалност и дека континентот треба да биде агилен.
„Се потпираме на евтино производство во Кина, евтина енергија од Русија и евтина одбрана од Соединетите Американски Држави“, рече тој, додавајќи: „И сите три се намалуваат, па затоа мораме многу брзо да се реконфигурираме“.
Извор: Reuters
