Тензиите на Блискиот Исток и неизвесноста околу Ормускиот теснец би можеле да предизвикаат нов бран на поскапувања на храната во Европа, предупредуваат економистите и аналитичарите на пазарот. Според нив, нарушувањата во снабдувањето со ѓубрива и растот на цените на енергијата би можеле сериозно да влијаат врз земјоделското производство и да доведат до значително повисоки цени на овошјето и зеленчукот во наредниот период.
Проценките покажуваат дека, доколку кризата дополнително се продлабочи, цените на свежите производи во Европа би можеле да пораснат и до 30%. Иако вниманието најчесто е насочено кон нафтата и енергетските пазари, експертите предупредуваат дека сериозен ризик постои и за глобалниот пазар на ѓубрива, бидејќи Ормускиот теснец претставува една од клучните транспортни рути за нивниот извоз.
Глобалната трговија со ѓубрива веќе се соочува со нестабилност и растечки трошоци, а аналитичарите предупредуваат дека во најлошо сценарио цените на ѓубривата би можеле дури и да се удвојат. Тоа би значело значително повисоки производствени трошоци за земјоделците, кои би биле принудени да ја намалат употребата на ѓубрива и други влезни материјали. Последицата би била помало производство и пониски приноси во следните сезони.
Особено чувствителен е секторот на свежа храна, каде што намаленото производство лесно може да доведе до недостиг на понуда и раст на цените низ целиот синџир – од производителите и дистрибутерите, до маркетите и крајните потрошувачи.
Дополнителен притисок врз секторот создава и растот на цените на енергијата. Производството на ѓубрива е енергетски интензивен процес кој во голема мера зависи од природниот гас и нафтата. Поскапувањето на енергенсите не влијае само врз производството, туку и врз транспортот, складирањето, ладењето и дистрибуцијата на храната, што дополнително ги зголемува трошоците во целиот агросинџир.
Голем број малопродажни синџири во Европа веќе внимателно ги следат движењата на цените и предупредуваат дека долготрајната нестабилност може повторно да ја забрза инфлацијата на храната. Според експертите, ситуацијата е особено загрижувачка бидејќи не станува збор само за краткорочен шок, туку за потенцијален структурен проблем кој може да има влијание и во следните производствени сезони.
Доколку тензиите во регионот продолжат и снабдувањето со ѓубрива и енергенси остане нестабилно, Европа би можела повторно да се соочи со значително повисоки цени на основните прехранбени производи, особено на овошјето и зеленчукот.
