Глобалната економија е под закана од постојано високите цени на енергијата, рекордниот јавен долг и ризиците од бумот на инвестициите во вештачката интелигенција, предупреди во среда директорката на Меѓународниот монетарен фонд, Кристалина Георгиева, повикувајќи ги владите да спроведат заштитни мерки фискална и монетарна политика.
Во говорот пред годишните состаноци на ММФ и Светската банка следната недела во Бангкок, Георгиева рече дека светот е влечен во два правци – негативен шок за снабдување со енергија од конфликтите на Блискиот Исток и позитивен шок за побарувачка од вештачката интелигенција, која исто така ја поттикнува инфлацијата.
„Комбинираното влијание на овие две сили е многу нееднакво низ целиот свет“, рече Георгиева, додавајќи дека бумот на вештачката интелигенција ги заобиколува многу земји.
Новите прогнози за раст на ММФ што ќе бидат објавени за време на состаноците во Бангкок ќе покажат дека најголемите намалувања на растот ќе дојдат во економиите опустошени од војната, рече Георгиева.
Тие ја вклучуваат Украина, која претрпе значителна штета на цивилната и економската инфраструктура, и земјите од Заливот погодени од иранските напади и нагло намалениот извоз на енергија.
Георгиева не посочи дали најновите светски економски перспективи на ММФ ќе ја променат вкупната прогноза за глобален раст за 2026 година од прогнозата за бавна стапка од 3,0% во јули.
Таа прогноза, која предвидуваше раст од 3,4% во 2027 година, претпоставуваше дека Ормутскиот теснец ќе почне повторно да се отвора кон средината на јули и ќе се врати на условите пред војната до март 2027 година. Се претпоставуваше дека цените на нафтата ќе бидат во просек 89 долари за барел во 2026 година и 78 долари за барел во 2027 година.
Георгиева рече дека цените на нафтата остануваат на 100 долари за барел, при што нарушениот капацитет за рафинирање додава уште 100 долари маржи за „пукнатини“ по барел за клучни производи, вклучително и дизелот. Зимската сезона на греење ќе ја зголеми побарувачката дури и додека снабдувањето со природен гас останува ограничено поради заканите за испорака на течен природен гас преку Ормутскиот теснец, додаде таа.
„Дури и ако војната во Заливот наскоро заврши, проблемот со високите цени на енергенсите веројатно ќе опстои уште некое време“, изјави Георгиева, додавајќи дека фјучерсите за сурова нафта од типот „Брент“ предвидуваат високи цени на нафтата сè до 2027 година.
Повисоките цени на енергенсите придонесуваат за раст на инфлацијата, на референтните каматни стапки и на приносите од државните обврзници, рече таа, истакнувајќи дека приносите од 10-годишните државни обврзници на САД, Германија и Јапонија сега се на највисоко ниво од 2007, 2009 и 1996 година, соодветно, и продолжуваат да растат.
Рекорден јавен долг
Меѓу прашањата што ќе ги разгледуваат земјите членки на ММФ следната недела е и растечкиот товар на јавниот долг, кој го кочи економскиот раст и создава дополнителен инфлациски притисок, изјави Георгиева.
Според ММФ, јавниот долг е на највисоко ниво од Втората светска војна и се предвидува дека ќе надмине 100% од БДП пред 2030 година.
Георгиева ги издвои развиените економии, предводени од САД, како „најголеми прекршители“ во однос на нивото на задолженост, со соодноси на долг кон БДП повисоки од оние во економиите во развој и земјите со ниски приходи.
Креаторите на политиките повеќе не можат да се потпираат само на повисоки стапки на раст за решавање на фискалните проблеми, рече таа.
„Сепак, не гледаме одлучни чекори во развиените економии со високо ниво на долг, каде што во моментов се неопходни кредибилни планови за среднорочна фискална консолидација, во некои случаи поддржани со итни фискални мерки, вклучително и такви што би го намалиле притисокот врз монетарната политика“, изјави таа.
Фото: ММФ
