Нецаринските мерки станаа поголем трошок за трговијата од царините
Иако царините значително се зголемија во 2025 година, најголемите трошоци за меѓународната трговија денес доаѓаат од нецаринските мерки, покажува најновото издание на Global Trade Update на UNCTAD.
Станува збор за технички прописи, здравствени и безбедносни стандарди, процедури за сертификација и други регулаторни барања кои го одредуваат пристапот до странските пазари. Според извештајот, во 88% од случаите овие барања создаваат поголеми трошоци од самите царини.
Најпогодени се земјите во развој
Земјите во развој и најмалку развиените економии се соочуваат со двоен притисок – повисоки царини и сè поскапи процедури за усогласување со меѓународните стандарди.
Во одредени региони, царините за извоз речиси се удвоија во 2025 година, додека исполнувањето на техничките и регулаторните барања станува посложено и поскапо.
Последиците се директни: најмалку развиените земји губат околу 10% од извозот кон пазарите на Г20, бидејќи не можат целосно да ги исполнат условите за пристап.
Особено погодени се малите и средни извозници, кои често немаат доволно технички капацитет, лаборатории за тестирање или финансиски ресурси за усогласување со барањата.
Недостатокот на транспарентност дополнително ги зголемува трошоците
Проблем не се само самите мерки, туку и недоволната транспарентност околу нивната примена. Компаниите често тешко доаѓаат до точни информации за процедурите и стандардите што треба да ги исполнат.
Според UNCTAD, подобрата транспарентност би можела да ги намали трговските трошоци поврзани со нецаринските мерки за околу 19%.
Кога барањата не се јасно објавени или навремено достапни, дополнителните трошоци за компаниите можат да бидат еквивалентни на царина од дури 28%.
Потребна е поголема регулаторна соработка
Нецаринските мерки имаат важна улога во заштитата на здравјето, безбедноста и животната средина, но експертите предупредуваат дека е неопходно намалување на непотребните административни и технички трошоци.
Поголема транспарентност, меѓусебно признавање на стандардите и посилна регулаторна соработка би можеле значително да им помогнат на извозниците, особено на компаниите од земјите во развој.
Без вакви чекори, трговијата ќе станува сè порестриктивна во практика, дури и во услови кога формалните царини остануваат релативно ниски.
ПОВРЗАНИ ОБЈАВИ:
Како геополитичките тензии во 2026 година ги менуваат глобалнитe синџири на снабдување?
