Цените на земјоделските производи во август бележат најсилен месечен раст во повеќе од една деценија. Воените конфликти, проблемите со транспортот и екстремните временски услови го ограничуваат снабдувањето со клучни земјоделски производи и повторно го зголемуваат ризикот од поскапување на храната, објавува „Блумберг“.
Индексот на земјоделски производи на „Блумберг“, кој ги следи движењата на десет главни производи, во август е зголемен за повеќе од 13%, со што се движи кон најголемиот месечен раст од јули 2012 година.
Меѓу главните двигатели на растот е пченицата, чија цена неодамна достигна највисоко ниво во последните три години. Нападите врз пристаништата и бродовите во Црното Море го отежнуваат извозот од еден од најважните региони за глобалното снабдување со жито.
Истовремено, цените на шеќерот и какаото во август пораснаа за околу 20%, под влијание на проблемите со понудата и сè поголемата загриженост поради временските услови.
Пченицата под притисок поради војната во Црното Море
Извозот на жито од Украина и Русија забавува во услови на продолжени напади врз бродови и пристанишна инфраструктура.
Ова има големо значење за светскиот пазар на храна бидејќи Русија и Украина заедно обезбедуваат повеќе од една четвртина од глобалниот извоз на пченица, а имаат значајна улога и во трговијата со јачмен, пченка и сончогледово масло.
Според консултантската компанија „Лахсток Консалтинг“, можностите другите големи производители брзо да го надоместат недостигот се ограничени. Дополнителен ризик претставува натрупувањето непродадено жито, додека украинските власти очекуваат земјоделците да засеат помали површини со зимска пченица за сезоната 2027 година.
Од „Лахсток“ посочуваат дека Аргентина се соочува со прашања поврзани со квалитетот, Канада има ограничувања, Австралија располага со ограничен извозен капацитет, додека американската пченица станува сè поскапа.
Доколку извозот од регионот на Црното Море не се нормализира, сегашниот проблем би можел да прерасне од краткорочно логистичко нарушување во подолготраен проблем со глобалното снабдување.
Топлотните бранови дополнителен удар за производството
Геополитичките ризици не се единствената причина за растот на цените. Екстремните временски услови дополнително ги влошуваат изгледите за земјоделското производство.
Летните топлотни бранови ги погодија посевите со пченка во САД и Европа, а временскиот феномен Ел Нињо создава дополнителни ризици за производството и во наредниот период.
Посебно внимание е насочено кон какаото и кон Западна Африка, најважниот светски регион за негово производство, каде неповолните временски услови можат дополнително да ја ограничат понудата.
Шеќерот поскапе околу 20%
Силен раст во август бележи и шеќерот. Фјучерсите во Њујорк се зголемија за околу 20%, што претставува најголем месечен раст од 2015 година.
Индија, еден од најголемите светски производители, се соочува со ограничени залихи во период кога домашната побарувачка расте поради фестивалската сезона. Во обид да го ограничи растот на цените, индиската влада презеде и мерки за олеснување на увозот.
Ризик од нов притисок врз цените на храната
Поскапувањето на земјоделските суровини не се пренесува веднаш и во целост врз малопродажните цени. Сепак, комбинацијата од повисоки цени на земјоделските производи, енергијата и транспортот го зголемува ризикот од нов инфлациски притисок врз храната.
Последиците потенцијално можат да се почувствуваат кај широк спектар производи – од леб и пекарски производи до месо и млечни производи.
Дополнителна неизвесност создаваат и тензиите на Блискиот Исток, кои повторно го отвораат прашањето за сигурноста и цената на снабдувањето со горива и ѓубрива. Тие се меѓу клучните производствени трошоци за земјоделците и нивното поскапување може дополнително да се пренесе врз глобалните цени на храната.
Со истовремен притисок од геополитичките конфликти, ограниченото снабдување и екстремните временски услови, светскиот земјоделски пазар влегува во период на зголемена неизвесност, а движењето на цените на основните прехранбени производи повторно станува едно од клучните прашања за потрошувачите и економиите ширум светот.
Извор: Блумберг
